پایگاه تخصصی معرفی و فروش صنایع دستی ایران
استانرنگکاربردهاقیمت

ظروف سنگی

ایران سرزمین سنگ است و منابع سرشاری از انواع سنگ ها دارد. ظروف سنگی از جمله آثاری است که همواره برای پخت وپز و دیگر مقاصد خانه­ داری در این هفت هزار سال به کار می­ رفته است. از تخت جمشید بیش از ششصد ظرف و افزار سنگی به دست آمده که بیشتر آن ها از سنگ خاکستری و برخی نیز از سنگ لاجورد است. امروزه دو مرکز اصلی سنگتراشی، مشهد و قم هستند. در مشهد سنگ نرم، ترکیبی است از تالک و میکا و چون صیقل بخورد، سایه ­ای سبز رنگ بر آن می­ افتد. از این سنگ برای ساختن ظرف های مانند سرمه دان، دیزی سنگی، هاون و ... استفاده می ­شود. در قم از سنگ مرمر استفاده می­ کنند که نشانۀ ادامه سنت ظروف مرمری بین­ النهرین و شوش و تپه حصار است. در سنگتراشی سنتی سنگ را آنقدر با کلنگ می ­تراشند تا به شکل نهایی در آید. سپس درون آن را با سیخ یا میلۀ درشتی به شکل قلم تهی می­کنند و با قلم نازک­تری پرداخت می­ دهند. آن گاه شکل بیرونی آن را کامل و با تیشه صاف می­ کنند، در مرحلۀ نهایی برای پرداخت شکل بیرونی سوهان بکار می­ برند. راه دیگر استفاده از دستگاه سنگتراشی است که کمان ه­ای آن را به حرکت در می­ آورد و زه آن به دور یک محور چوبی که با قیر به سنگ متصل شده است قرار دارد. سنگتراش با یک دست، کمانه را جلو و عقب می ­برد و با دست دیگر افزار مخصوصی را که قلّابی در انتهایش است برای بریدن سنگ بکار می ­برد. بدین ترتیب سنگتراش با مهارتی که در جلو و عقب بردن کمانه دارد می ­تواند رویۀ بیرونی سنگ را صاف کند. دستگاه سنگتراشی در اساس مانند مته ­های آتشی ابتدایی است. اکنون دستگاه­های موتوری کم کم معمول شده است و این دستگاه ها به ویژه برای ساختن دیزی­های بدون دسته و کاسه، و در قم برای ساختن گلدان و میله­ های نرده و طارمی مناسب­ اند. هم اکنون تولید ظروف سنگی در استان های خراسان رضوی و البرز رایج است.